Minnelea-producten voor dit recept
De jams en marmelades die in dit recept worden gebruikt.
• De framboos heeft alles al in huis om vanzelf te geleren: 0,7 tot 1% pectine, een pH tussen 3,2 en 3,5 en ongeveer 85% water tegenover 91% bij een aardbei. Er hoeft dus weinig te verdampen en er hoeft niets bij.
• Het fruit kookt nooit langer dan acht tot tien minuten: de frambozengeur zit in vluchtige esters die met de stoom uit de pan verdwijnen, en na tien minuten proef je alleen nog zoet en zuur, verkleurt het rood naar steenrood en begint de suiker te karamelliseren. Is de jam na acht minuten niet gebonden, dan is water het probleem en niet de tijd: damp het sap apart in vóórdat het fruit erbij gaat, precies zoals dit recept doet.
• Drie manieren om de pitjes eruit te halen, goed voor zo'n 5% van het vruchtgewicht: een zeef met een maaswijdte onder 1 mm (echt pitloos, maar je verliest 25 tot 30% opbrengst en moet de purée opnieuw wegen om je suiker te berekenen), een passe-vite met de fijnste schijf (veel sneller, houdt bijna alle pitjes tegen maar niet alle), of de helft van het fruit zeven en de rest heel laten.
• Let op wat dat zeven kost: de pectine zit niet in het sappige vruchtvlees maar in de vliesjes en zaadlijsten rond de pitjes, dus met de pitjes gooi je ongeveer de helft van je bindmiddel weg en wordt de jam structureel zachter. Geen mislukking, gewoon natuurkunde.
• De truc met het zakje: doe de gezeefde pulp met de pitjes in een neteldoek of theezakje, kook dat vijf minuten mee in de siroop en knijp het boven de pan uit. De pectine gaat de pan in, de pitjes de vuilnisbak.
• Wil je een extra zetje zonder geleisuiker: 100 tot 150 g rode aalbessen per kilo (1 tot 1,3% pectine en onzichtbaar achter de framboos) of een geraspte zure appel met schil. Geleisuiker is hier overbodig en meestal schadelijk, want die geeft een licht rubberige structuur en drukt de fruitsmaak weg.
• Met diepvriesframbozen verandert de volgorde, niet het recept: ontdooi ze 4 tot 6 uur in een vergiet boven een kom in de koelkast en je vangt 150 tot 250 ml sap per kilo op, kook dat sap met de suiker 8 tot 10 minuten in en voeg het fruit pas daarna toe voor 5 tot 6 minuten. Gebruik het sap van een hele citroen in plaats van een halve, of voeg 150 g aalbessen toe, want ijskristallen prikken de celwanden kapot en breken de pectine deels af.
• Suiker en houdbaarheid, berekend over het schoongemaakte fruitgewicht (of over de purée als je zeeft): op 60%, dus 600 g per kilo, is de jam stevig en ongeopend 12 maanden houdbaar, geopend 3 weken in de koelkast; op 50% is hij fruitiger en mooier in balans met het zuur, 8 tot 10 maanden en 2 weken; op 40% of minder is hij uitgesproken zuur en heerlijk bij oude kaas, maar 4 tot 6 maanden ongeopend en na openen binnen een week op.
• De drie uur of een nacht macereren zit niet in de tijden hierboven.
• Koudebordproef: zet drie bordjes in de vriezer voordat je begint, schep een half theelepeltje jam op een ijskoud bordje, zet het een minuut terug in de vriezer en duw er met je vinger doorheen. Rimpelt het oppervlak en loopt de geul niet dicht, dan is hij klaar; loopt hij weg als siroop, kook dan drie minuten door en geen vijf, want bij frambozen tellen die minuten dubbel. Een thermometer mag ook, 104 tot 105 °C, en die haal je hier vaak al na zes minuten. Warme jam lijkt altijd dunner dan hij wordt: de binding zet nog 24 tot 48 uur na het vullen door.
• Bewaren: kook de potjes tien minuten uit of verwarm ze een kwartier op 120 °C in de oven, gebruik altijd nieuwe deksels en vul heet op heet. Met de klassieke methode kook je de gesloten potjes 20 tot 25 minuten in water met een theedoek op de bodem en laat je ze in het water afkoelen. Elk deksel hoort hol te staan en niet te klikken; klikt het wel, dan gaat die pot de koelkast in en eet je hem het eerst. Bewaar donker, want licht laat rood fruit binnen een paar maanden verbleken.
• Allergenen: geen. Er zit alleen framboos, suiker en citroen in, plus de aalbessen als je die gebruikt.
• Varianten: half frambozen en half bramen voor een donkerder en minder zure jam, of een extra eetlepel citroensap voor een versie bij oude kaas.
• Eerlijk is eerlijk: Minnelea maakt geen jam van alleen frambozen. In de Extra Bosvruchtenjam zitten frambozen samen met ander bosfruit, dus dat is geen frambozenjam en we doen ook niet alsof. Hij dient als referentiepunt: zet hem naast je eigen pot en proef wat een korte kooktijd met rood fruit doet.
⸺
Een recept van Minnelea rond de Extra Bosvruchtenjam: vacuüm gegaard op lage temperatuur, echt rijp geplukt fruit, een korte ingrediëntenlijst en geen toegevoegde pectine, geen conserveermiddelen, geen kleurstoffen.