Specialiteiten uit de Cilento: wat eet en proef je er?
Share
Kort antwoord: De bekendste specialiteiten uit de Cilento, in Campanië, zijn de gedroogde witte vijg (Fico Bianco del Cilento BOB), extra vierge olijfolie Cilento BOB, Mozzarella di Bufala Campana BOB en de artisjok Carciofo di Paestum BGA. Daarnaast steunt Slow Food er traditionele producten zoals de ansjovis Alici di Menaica, de kikkererwt van Cicerale en de fusillo van Felitto.
Waar ligt de Cilento?
De Cilento ligt in Campanië, in het zuiden van Italië, ten zuiden van Salerno. De streek loopt van de kust met vissersdorpen tot een binnenland van heuvels en bergen met olijfgaarden, vijgenbomen en weiden.
Een groot deel van de Cilento staat sinds 1998 op de UNESCO-werelderfgoedlijst, als "Cilento and Vallo di Diano National Park with the Archeological Sites of Paestum and Velia, and the Certosa di Padula". Het park heet vandaag Nationaal Park Cilento, Vallo di Diano en Alburni.
Die geografie verklaart de keuken van de Cilento: op een klein grondgebied liggen zee, boomgaarden en weiden voor buffels en geiten naast elkaar. Veel specialiteiten komen van kleine landbouwbedrijven, in het Italiaans aziende agricole.
Wat heeft de Cilento met het mediterrane dieet te maken?
De Cilento is een van de plekken waar het mediterrane dieet bestudeerd en erkend werd. Het mediterrane dieet staat sinds 2010 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed, uitgebreid in 2013, en Pollica in de Cilento is een van de emblematische gemeenschappen.
In Pioppi, een deelgemeente van Pollica, bestudeerde de Amerikaanse voedingsonderzoeker Ancel Keys de mediterrane voeding. Zijn villa in Pioppi heette "Minnelea", een naam die Minnesota en Elea combineert. De producent Minnelea uit Moio della Civitella dankt zijn naam aan die villa.
In de praktijk vormen olijfolie, peulvruchten, groenten, vis, kaas en fruit al lang de basis van de keuken in de Cilento.
Wat zijn de bekendste culinaire specialiteiten uit de Cilento?
De bekendste culinaire specialiteiten uit de Cilento zijn de gedroogde witte vijg, extra vierge olijfolie, buffelmozzarella en de artisjok van Paestum, aangevuld met een reeks Slow Food-presidia: ansjovis, geitenkaas, peulvruchten, worst, handgemaakte pasta en olijven. De tabel toont per specialiteit het type en de status.
| Specialiteit | Type | Status |
|---|---|---|
| Fico Bianco del Cilento | Gedroogde witte vijg, variëteit Dottato | BOB sinds 10 maart 2006 |
| Olio extra vergine di oliva Cilento | Extra vierge olijfolie, onder meer van de variëteit Pisciottana | BOB |
| Mozzarella di Bufala Campana | Buffelmozzarella, onder meer uit de vlakte van Paestum | BOB |
| Carciofo di Paestum | Artisjok | BGA |
| Alici di Menaica | Gezouten ansjovis | Slow Food-presidium |
| Cacioricotta di capra del Cilento | Geitenkaas | Slow Food-presidium |
| Cece di Cicerale | Kikkererwt | Slow Food-presidium |
| Fagioli di Controne | Bonen | Slow Food-presidium |
| Fusillo di Felitto | Handgemaakte pasta | Slow Food-presidium |
| Mozzarella nella mortella | Mozzarella in mirtebladeren | Slow Food-presidium |
| Soppressata di Gioi | Gedroogde varkensworst | Slow Food-presidium |
| Oliva salella ammaccata del Cilento | Geplette tafelolijf | Slow Food-presidium |
| Fico monnato di Prignano Cilento | Vijgenspecialiteit uit Prignano Cilento | Slow Food-presidium |
| Cipolla di Vatolla | Ui uit Vatolla | Slow Food-presidium |
De Slow Food-presidia in de tabel zijn een selectie uit de presidia van de Cilento en de Vallo di Diano; niet elke specialiteit uit de streek heeft een beschermde status.
Wat betekenen BOB, BGA en Slow Food-presidium?
BOB en BGA zijn in heel de Europese Unie beschermde herkomstbenamingen; een Slow Food-presidium is een steunproject van een stichting, zonder wettelijke waarde.
- BOB (beschermde oorsprongsbenaming, in het Italiaans DOP, Denominazione di Origine Protetta): het product wordt in het afgebakende gebied geproduceerd, verwerkt en bereid. Voorbeelden uit de Cilento zijn de Fico Bianco del Cilento BOB en de olijfolie Cilento BOB.
- BGA (beschermde geografische aanduiding, in het Italiaans IGP, Indicazione Geografica Protetta): ook hier is de band met de streek beschermd, maar niet elke productiestap moet er plaatsvinden. Voorbeeld: de Carciofo di Paestum BGA.
- Slow Food-presidium (in het Italiaans presidio, meervoud presìdi): een project waarmee Slow Food traditionele producten van kleine producenten steunt. Het is geen wettelijke bescherming.
Wat is de witte vijg uit de Cilento?
De Fico Bianco del Cilento (witte vijg uit de Cilento) is een gedroogde vijg van de variëteit Dottato. De benaming is sinds 10 maart 2006 beschermd als BOB, via Verordening (EG) nr. 417/2006, en geldt voor de gedroogde vijgen uit de Cilento, zoals de landbouwdienst van de regio Campanië uitlegt.
Gedroogde vijgen bewaren en reizen goed. Je eet ze puur, op een kaasplank naast een stuk belegen kaas, of verwerkt in gebak.
Minnelea maakt van verse Dottato-vijgen, geoogst tussen eind juli en augustus en vroeg in de ochtend geplukt, een extra confituur van witte vijgen. Die confituur is geen BOB-product, omdat de benaming alleen de gedroogde vijgen dekt. Meer over variëteiten, bereiding en combinaties lees je in de gids over Italiaanse vijgenconfituur.
Welke kazen, peulvruchten en vleeswaren komen uit de Cilento?
Typisch voor de Cilento en omgeving zijn de Mozzarella di Bufala Campana BOB, twee kazen met een Slow Food-presidium, de peulvruchten van Cicerale en Controne en de soppressata van Gioi.
- Mozzarella di Bufala Campana BOB: mozzarella van buffelmelk, onder meer uit de vlakte van Paestum.
- Mozzarella nella mortella (mozzarella in mirte): verse kaas, omwikkeld met mirtebladeren.
- Cacioricotta di capra del Cilento (geitenkaas uit de Cilento): vers te eten, of gerijpt en geraspt over pasta.
- Cece di Cicerale en Fagioli di Controne (kikkererwt van Cicerale, bonen van Controne): in soep of stoofpot, met een scheut olijfolie.
- Soppressata di Gioi (worst uit Gioi): gedroogde varkensworst, in plakjes bij het aperitief.
- Fusillo di Felitto: handgemaakte pasta, vaak met tomatensaus of ragù (gestoofde vleessaus).
Uit zee komen de Alici di Menaica: ansjovis, gevangen met een traditioneel net dat menaica heet, en daarna gezouten.
Waarom zijn groenten in olijfolie een traditie in de Cilento?
Groenten in olijfolie, in het Italiaans sott'olio (letterlijk "onder olie"), zijn een manier om de oogst van de zomer te bewaren voor de rest van het jaar. In een streek met eigen olijfolie lag het voor de hand om gegrilde of gekookte groenten onder olie in te maken.
Typische groenten om in te maken zijn aubergines, paprika's, artisjokken en zongedroogde tomaten. Ze komen op tafel als antipasto (voorgerecht), op brood of naast kaas en vleeswaren.
In België passen ze goed op een kaasplank of bij het aperitief. Minnelea maakt bijvoorbeeld paprika, aubergines en zongedroogde tomaten in extra vierge olijfolie in, in bokalen van € 7,90; de aubergines kregen de WineHunter Award 2026 ROSSO. Het aanbod staat in de collectie groenten in olijfolie.
Hoe neem je de Cilento mee naar huis in België?
Neem vooral producten mee die lang goed blijven: olijfolie, gedroogde vijgen en bokalen met confituur, sauzen of groenten in olie. Verse mozzarella, verse artisjokken en vis eet je beter ter plaatse, want ze verdragen een lange reis zonder koeling slecht.
Wil je zeker zijn van de herkomst, kijk dan op het etiket van olijfolie en gedroogde vijgen naar de vermelding BOB of BGA. Bij bokalen vertellen de ingrediëntenlijst en de gegevens van de producent waar en hoe het product gemaakt is. Reis je met het vliegtuig, controleer dan de regels voor vloeistoffen in de handbagage.
Wie niet naar Italië reist, kan bestellen bij een producent uit de streek. Bij Minnelea stel je zelf een box van 4 tot 24 potjes samen, met automatische korting vanaf 12 potjes; levering naar België is gratis vanaf € 35 en duurt ongeveer zes werkdagen. De onderscheidingen van de producent staan op de pagina met prijzen, en de achtergrond van zijn confituren in de gids over ambachtelijke Italiaanse confituren.
Welke Italiaanse termen kom je tegen op een menu of etiket uit de Cilento?
Op menu's en etiketten uit de Cilento kom je een handvol Italiaanse woorden steeds terug tegen. Deze korte woordenlijst helpt je ze te lezen.
- Fico bianco: witte vijg; Dottato is de variëteit.
- Alici: ansjovis.
- Cacioricotta: een naam die cacio (kaas) en ricotta combineert; in de Cilento gemaakt van geitenmelk.
- Soppressata: gedroogde, geperste worst.
- Sott'olio: onder olie ingemaakt.
- Antipasto: voorgerecht of hapje vooraf.
- Azienda agricola: landbouwbedrijf.
- DOP en IGP: de Italiaanse afkortingen voor BOB en BGA.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de bekendste culinaire specialiteiten uit de Cilento?
De bekendste culinaire specialiteiten uit de Cilento zijn de gedroogde witte vijg Fico Bianco del Cilento BOB, extra vierge olijfolie Cilento BOB, Mozzarella di Bufala Campana BOB uit de vlakte van Paestum en de artisjok Carciofo di Paestum BGA. Daarnaast zijn er Slow Food-presidia zoals de ansjovis Alici di Menaica, de kikkererwt van Cicerale, de bonen van Controne, de soppressata van Gioi en de fusillo van Felitto.
Waar ligt de Cilento?
De Cilento ligt in Campanië, in het zuiden van Italië, ten zuiden van Salerno. Een groot deel van de streek vormt het Nationaal Park Cilento, Vallo di Diano en Alburni, dat sinds 1998 samen met Paestum, Velia en de Certosa di Padula op de UNESCO-werelderfgoedlijst staat. Het landschap loopt van de kust tot een binnenland van heuvels en bergen.
Wat heeft de Cilento met het mediterrane dieet te maken?
Het mediterrane dieet staat sinds 2010 op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed, en Pollica in de Cilento is een van de emblematische gemeenschappen. In Pioppi, een deelgemeente van Pollica, bestudeerde de Amerikaanse voedingsonderzoeker Ancel Keys de mediterrane voeding. Zijn villa daar heette Minnelea, een naam die vandaag gedragen wordt door een producent uit de Cilento.
Is vijgenconfituur uit de Cilento een BOB-product?
Nee. De benaming Fico Bianco del Cilento BOB, beschermd sinds 10 maart 2006, geldt voor de gedroogde vijgen van de variëteit Dottato uit de Cilento. Een confituur van verse Dottato-vijgen valt niet onder die benaming, ook niet als de vijgen uit dezelfde streek komen. Op het etiket van zo'n confituur hoort dus geen BOB-logo te staan.
Welke producten uit de Cilento kun je meenemen naar België?
Producten die lang goed blijven, reizen het best: extra vierge olijfolie, gedroogde vijgen en bokalen met confituur, groenten in olijfolie of pastasaus. Verse mozzarella, verse artisjokken en vis verdragen een lange reis zonder koeling slecht. Reis je niet naar Italië, dan kun je zulke bokalen ook online bestellen bij een producent uit de Cilento, met levering in België.
