Hare majesteit de tomaat: de geschiedenis, van Zuid-Amerika tot de Italiaanse keuken

Vandaag kun je je de Italiaanse keuken nauwelijks voorstellen zonder tomaat, en toch at bijna niemand hem in de bijna twee eeuwen na zijn aankomst in Europa. De tomaat komt pas laat in de Italiaanse keuken: pasta met tomatensaus zoals wij die kennen, is nog maar iets meer dan tweehonderd jaar oud.

Van de Andes naar Mexico

De wilde soorten van de tomaat komen uit het Andesgebied in Zuid-Amerika, tussen Peru en Ecuador. Maar het was in Meso-Amerika, het huidige Mexico, dat de lokale bevolking hem teelde en in de keuken gebruikte. Zelfs de naam komt uit het Nahuatl: tomatl.

De aankomst in Europa en de ‘pomi d'oro’

De tomaat kwam in de 16e eeuw met de Spanjaarden naar Europa. In Italië werd hij als eerste beschreven door de arts en botanicus Pietro Andrea Mattioli, die het in 1544 had over vruchten die ‘goudkleurig’ worden, en in de editie van 1554 de naam pomi d'oro gebruikte, ‘gouden appels’: vandaar het Italiaanse pomodoro. De eerste bekende vruchten waren waarschijnlijk geel.

Lange tijd werd hij vooral gekweekt als sierplant en in botanische tuinen: hij hoorde bij dezelfde familie als de alruin en de wolfskers, en dat was genoeg om hem verdacht te maken.

Zuid-Italië en de geboorte van de saus

Echt in de keuken belandt de tomaat in het Koninkrijk Napels. Een van de eerste recepten voor ‘salsa di pomodoro alla spagnuola’, tomatensaus op Spaanse wijze, staat in het receptenboek van kok Antonio Latini, Lo scalco alla moderna, dat eind 17e eeuw in Napels verscheen. In de loop van de 19e eeuw vinden tomaat en pasta elkaar, en wordt de sugo het dagelijkse gerecht van het zuiden.

Met de tomaat ontstaan ook de conserven: passata en saus, thuis gemaakt aan het eind van de zomer, tomaten die op rieten matten in de zon werden gedroogd en daarna in olie ingelegd, en tomatenconcentraat. Zo had je het hele jaar door tomaten.

De tomaat in onze potten

Twee van onze potten komen rechtstreeks uit deze traditie:

• Sugo Cilentano: gepelde tomaten in eigen sap, extra vierge olijfolie, knoflook, zout en oregano, vacuüm gekookt op lage temperatuur. Pot van 270 g.
• Zongedroogde tomaten in extra vierge olijfolie: in de zon gedroogd op houten rekken en met kappertjes en knoflook ingelegd in extra vierge olijfolie. Pot van 200 g.

Uit ons assortiment Sugo Cilentano Gepelde tomaten, extra vierge olijfolie, knoflook en oregano. 270 g. € 5,00 Ontdekken → of stel je eigen box samen

Uit ons assortiment Zongedroogde tomaten in olijfolie In de zon gedroogd, met kappertjes en knoflook. 200 g. € 7,90 Ontdekken → of stel je eigen box samen

Na openen in de koelkast bewaren en binnen 7 dagen opmaken.

Veelgestelde vragen

Waar komt de tomaat vandaan?

De wilde soorten komen uit het Andesgebied in Zuid-Amerika; hij werd gedomesticeerd en geteeld in Meso-Amerika, het huidige Mexico, en kwam van daaruit in de 16e eeuw naar Europa.

Waarom heet de tomaat in het Italiaans pomodoro?

Van pomo d'oro, ‘gouden appel’: de naam die botanicus Pietro Andrea Mattioli halverwege de 16e eeuw gaf aan de eerste vruchten die in Italië aankwamen, waarschijnlijk geel.

Sinds wanneer eet men pasta met tomatensaus?

De tomaat verschijnt in Napolitaanse recepten tussen eind 17e en de 18e eeuw; de vaste combinatie met pasta ontstaat in de 19e eeuw.

Al onze sauzen: pastasauzen.